Sinop’tan Artvin’e hatta Gürcistan ve İran’ı da içine alan bir coğrafyada mısır unu, tereyağı ve peynir
kullanılarak yapılan mısır lapasının adıdır.
Trabzon, Gümüşhane, Bayburt, Ardahan-Posof’ta
ve Artvin’in iç kesimlerinde (KUYMAK),
Ordu, Giresun ve Trabzon Şalpazarı’nda (YAĞLAŞ),
Beşikdüzü’nde (YAĞLAÇ),
Rize ve Artvin sahilinde (MUHLAMA-MIHLAMA)
Trabzon’un Rumca konuşulan köylerinde ve
Çamlıhemşin’de (HAVİTZ) adlarıyla da bilinmektedir.
Tereyağı yerine kaymak kullanılarak hazırlanırsa Trabzon’da yayla kuymağı, Rize’de HOŞMERİM olarak adlandırılmaktadır.
Mısır unu yerine bayat mısır ekmeğinin ufalanarak kullanılması durumunda ise yöresel lehçeye göre OHORGİBEYİ,CUMUR, ÇUMUR ya da ZUMUR olarak adlandırılmaktadır.
Terminolojisinde farklı farklı isimlerle karşımıza çıkan KUYMAK, Divan-ı Lügat-it Türk’te yer alan eski bir yiyeceğimizdir. Yöreye göre bir başka farklılıkta içine koyulan peynir cinsidir. Trabzon’un İMANSIZ ya da tuzlu, kokulu çökeleği MİNCİ yada KOLOF peyniri
ile yapılır.
Ben yapılabilirliğini, bulunabilirliğini düşünerek TELLİ-ÇEÇİL peynirden yapılmasını önereceğim.
“Laz şöbiyeti, akla zarar, yerken terleten acayip bir şey” gibi tanımlanan Kuymak’ın çok önemli bir yeri daha vardır ki, o da Kuymak’ın dibi, yani KAZIGA ya da KAZUGA dır.
Yeni yapacaklar ve yiyecekler için bunun neresi
çok önemli diyebilirsiniz. Ancak Kazıga için yani en lezzetli kısmı için Karadeniz yöresinde birbirini bıçakla kovalayan kardeşler görülmüştür. Kovalamaca olmasın diye tarifi tek/çift kişilik verdim.
Malzemeler:
1 fincan mısır unu
2 yemek kaşığı Trabzon tereyağı
50 gr. TELLİ-ÇEÇİL peyniri
1 çay bardağı ılık su
Yapılışı:
Varsa bakır sahanınıza, yoksa tavanıza tereyağını koyup eritin. Çeçil peynirini tel tel yerleştirin ve kısık ateşte peynirin erimesini bekleyin. Yağın yanmamasına dikkat edin ve 1 bardak ılık suyu ilave edin.
Daha sonra mısır ununu karıştırarak ekleyin.
Topakçıkları tahta kaşıkla karıştırarak yok edin. Fokurdamaya başlayınca karıştırma işlemine sonverin.
Tereyağı’nın Kuymak’ın üzerinde birikmesini bekleyin. Tavanızın dibi de hafiften tutmuş ise Kuymak’ı başarı ile yaptınız demektir.
Taze ekmek ve yeni demlenmiş mis gibi çayla Kuymak’ı afiyetle yiyin.
İyi hafta sonları.
NOT:Tereyağı ve peynir’in tuzunu düşünülerek tuz ilave etmiyoruz. Dileyen sonradan tuz ve karabiber katabilir.
*Tarifi verilen Kuymak 1-2 kişilik olup bu gün için maliyeti 1.75.TL.dir